دنیایخودرو: یکی از مهمترین معیارهای طبقه بندی روغنها بر اساس گرانروی یا ویسکوزیته آنها است. پس در ابتدا مروری بر مفهوم گرانروی و تاثیر آن در کارکرد خودرو داشته باشیم.
ویسکوزیته یا گرانروی روغن
گرانروی یکی از حالات فیزیکی روغن است. گرانروی به طور کلی عبارت است مقاومتی که یک روغن نسبت به جاری شدن به علت اصطکاک داخلی مولکولهای آن از خود نشان میدهد و در میان عموم با غلظت روغن شناخته میشود.
گرانروی روغن با تغییر دمای آن، تغییر میکند و هر چه روغن گرمتر شود، گرانروی آن نیز کمتر میشود. از این رو همواره باید گرانروی با دمایی که گرانروی در آن دما اندازهگیری شده، قید شود. گرانروی روغن معمولاً در دمای 40 و100 درجه سانتیگراد اندازهگیری میشود.هر چه این عدد بالاتر باشد ویسکوزیته روغن نیز بالاتر است. نکته دیگری که باید به آن توجه کرد این است که انتخاب این عدد تابعی از دمای محیط و نیز دمای محیط موتور خودرو است. به طور مثال انتخاب روغن موتور با ویسکوزیته بالا در زمستان موجب میشود که هنگامی که موتور سرد است و استارت زده میشود و موتور شروع به کار کردن میکند. روغن با ویسکوزیته بالا به کندی جریان مییابد که این موضوع خود بالا رفتن اصطکاک و کاهش عمر موتور را به همراه دارد ضمن آنکه در روشن شدن مناسب موتور در زمستان نیز موثر است.
در مقابل روغن با گرانروی پایین در تابستان باعث میشود در دمای بالا روغن خواص خود را از دست بدهد و موتور به مرور دچار آسیب شود.
طبقهبندی روغنها بر اساس گرانروی
برای طبقهبندی روغنها براساس گرانروی استانداردهای زیای وجود دارد که ذکر تمامی آنها در این مقوله امکانپذیر نیست ولی به طبقهبندیهایی که کاربرد بیشتری دارند اشاره میکنیم:
طبقهبندی روغن براساس گرانروی در سیستم SAE
طبقهبندی روغن براساس گرانروی در سیستم ISO (روغنهای صنعتی)
طبقهبندی روغن براساس گرانروی در سیستم SAE
انجمن مهندسین خودرو در آمریکا (SAE) به دلیل اهمیت گرانروی اساس طبقهبندی روغنهای موتور را بر این ویژگی بنا کرده است. بر این اساس درجهبندی ویسکوزیته براســاس اعـداد، از کمــترین تـا بیشترین ویسکوزیتـه،0,5,10,15,25,30,35,40,45,50,60 میباشد. این اعداد به همراه حرف W ذکر میشوند که مخفف کلمه انگلیسی Winter میباشد. به طوری که در این سیستم دو گروه از درجههای گرانروی تعریف شده است:
روغنهای تک درجهای (Mono grade)
روغنهايي که تنها داراي يک ويسکوزيته ميباشند، تک ويسکوزيته نام دارند.از 11 درجه ویسکوزیته تعریف شده از سوی SAE در این نوع تنها 6 درجه شامل حرف W میباشند که 0W,5W,10W,15W,20W,25W هستند. در روغنهای تک درجهای ویسکوزیته براساس سردترین دماها در درجههای سرمایی متفاوت اندازهگیری میشوند. به طور مثال اگر روغن مشخصات 5W,10W را تامین کند اما نتواند در آزمایش های مربوط به درجه 0W را طی کند درجه 5W را اخذ میکند. در کشورمان معمولاً این روغنها را با نام زمستانی و تابستانی میشناسند. این روغنها در مواردی که دامنه تغیرات حرارتی زیاد نیست مانند ماشینهای کلاسیک مورد استفاده قرار میگیرد. البته این روغنها در برخی خودروهای مسابقهای که دارای Oil Heater یا گرمکن روغن هستند نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
روغنهای چند درجهای یا چهار فصل (Multi grade )
اما روغنهايي که در سالهاي اخير با کمک علم شيمي و با افزودن پليمر به روغن پايه توليد ميشوند، توانايي داشتن ويسکوزيتههاي محتلف در دماهاي مختلف را دارا هستند. با توجه به اینکه دامنه تغیرات دمایی در خودروها از سردترین دما در هوای زمستانی قبل از اینکه موتور استارت بخورد تا گرمترین دما در تابستان هنگامی که خودرو مسافتی زیاد را در یک مسیر سربالایی طی میکند، متفاوت است روغنهای چهار فصل بهترین گزینه هستند. که اين امر علاوه بر افزايش عمر موتور کاهش مصرف سوخت را نیز به همراه دارد. کد SAE در روغنهاي چهار فصل به صورت دو جزئي است: عدد اول که به همراه حرف W ميباشد، مربوط به پايينترين ويسکوزيته (در پایینترین دما) آن روغن و عدد دوم معرف بالاترين ويسکوزيته (در بالاترین دما) آن روغن است.
همانطور که در ابتدا هم گفتیم روغنهای چهار فصل به واسطه افزودن پليمر به روغن ساخته ميشوند، اين پليمرها به روغن اجازه ميدهند تا در دماهاي مختلف ويسکوزيتههاي مختلفي داشته باشد، در هواي سرد پليمرها در خود جمع شده و باعث جريان يافتن راحتتر روغن ميگردند و در گرما نيز پليمرها شروع به باز شدن به صورت زنجيرههاي بلند نموده و روغن غليظ ميگردد.
به طور مثال یک روغن چهار فصل با درجه 10W-30 روغنی است که درجه ویسکوزیته آن در سردترین دما کمتر از 10 نیست و درجه ویسکوزیته آن در گرمترین دما به طور مثال 100 درجه بالاتر از 30 نمیرود، که اين امر بواسطه مقدار پليمر افزوده شده براي دستيابي به عدد حداکثر ۳۰ براي روغن در بالاترین دما و حداقل 10 در پایینترین دما در روغن با درجه 10W-30 است.
بیان این موضوع خالی از لطف نمیباشد که آنچه که می بایست در انتخاب این روغنها در مناطق مختلف به طور مثال در مناطق سرد سیر مد نظر قرار گیرد، انتخاب روغن با کمترین فاصله ویسکوزیته است. بدين معنا که در زمستان با توجه به کمترين دماي منطقه سکونت خود و در تابستان با توجه به گرمترين دما، روغن مطلوب را انتخاب نماييد و از استفاده از روغنهايي که دامنه دمایی زیادی را پشتیبانی ميکنند، بپرهيزيد. به این دلیل که پليمرهاي موجود در اين نوع روغنها بسيار زياد ميباشند و اين پليمرها پس از مدتي شکسته شده و با رسوبات موجود در روغن ترکيب ميشوند، که این موضوع منجر به چسبيدن رينگ و يا مشکلاتي از اين قبيل میشود.
مساله دیگری نیز به اشتباه در اذهان عمومی شایع میباشد این است که به طور مثال روغن20W-50 روغني است با گستره ۳۰ تايي، مشابه روغن 10W-40، اما در عمل اینگونه نیست، چرا که روغن 20W-50 از پايه سنگينتر ۲۰ شروع ميشود و براي ويسکوز شدن و رسيدن به عدد ۵۰، نياز به پليمر بسيار کمتري دارد تا روغن10W-40 که داراي پايه ۱۰ ميباشد و بايد توانايي رسيدن به عدد ۴۰ را دارا باشد. حال با توجه به شرایط آب و هوایی ایران، شاید روغنهاي 20W-50 براي دماهاي بين 10- تا +40 و 25W-50 براي دماهاي بين -5 تا +40 داراي عملکرد مناسبتری باشند. میتوان برای فصل زمستان نیز روغن 20W-40 گزینهای مناسب نامید.
همچنين در صورتي که در نقاط سردسير کشور، مانند آذربايجان يا چهارمحال و بختياري زندگي ميکنيد (مناطقی با دماهای زير ۱۰- درجه سانتيگراد) و ناچار به استفاده از روغنهاي با پايه زمستاني ۱۰ يا ۵ هستيد، حتماً سعي کنيد از روغنهاي چند ويسکوزيتهاي استفاده کنید که عدد دومشان بيشتر از ۳۰ نباشد. در حال حاضر بخش عمدهای از روغنهای تولیدی موجود در بازار از نوع چند درجهای هستند و استفاده از روغنهای تک درجهای بسیار محدود شده است.
يكشنبه ، 30 بهمن 1390 ، 06:53
کدهای روغن چه میگویند؟
دنیای خودرو- مهندس بابک نیکوفر: بسیاری از ما وقتی قصد تعویض روغن خودرو را داریم توجه زیادی به روغنی که در خودرو ریخته میشود نداریم و در بهترین حالت روغن را با توجه به نام سازندهشان میشناسیم. احتمالاً کمتر پیش آمده که نوشتههای روی بدنه ظرف روغن را بخوانیم اما اگر یک بار به این نوشتهها توجه کرده باشید ممکن است چیز زیادی از آنها دستگیرتان نشود چرا که معمولاً روغنها را با کدهایی مشخص میکنند که برای افراد عادی مفهوم چندانی ندارد. این کدها به شکل کاملاً دقیقی نوع و کاربردهای روغن را مشخص میکنند اما شرکتهای خودروسازی به دلیل راحتی مصرفکنندهها معمولاً برای خودروهایی که به طور عمومی در یک کشور در حرکت هستند یک روغن را با نامی خاص تولید میکنند تا مصرفکننده مجبور نباشد کدهای روی روغن را بررسی کند. اما آنگونه که در ادامه خواهیم دید این کدها چندان هم پیچیده نیستند و میتوانند اطلاعات بسیار مفیدی در اختیارتان قرا دهند. برای یک بار هم که شده قوطی روغن را در دست بگیرید و نوشتههای رویش را بخوانید. مطمئن باشید روغنی نمیشوید!
نوشتن نظر
نظرات پس از تائيد به نمايش گذاشته می شوند.
