با توجه به اینکه امروزه خودروسازهای بزرگ جهت‌گیری‌هایی به سمت ساخت خودرو هیبریدی داشته‌اند، فرق اساسی این نوع خودروها با خودرو احتراق داخلی چیست؟
در خودرویی که به صورت معمولی و سنتی تولید می‌شود منبع انرژی یک موتور احتراق داخلی است در صورتی که در خودرو هیبریدی ما یک منبع الکتریکی را به آن اضافه می‌کنیم. این افزودن منبع الکتریکی با روش‌های مختلفی صورت می‌گیرد و در نهایت خودرو هیبریدی با تلفیق این دو منبع به حرکت درمی‌آید. اساساً از لحاظ سطح قدرت و سهیم‌شدن موتور الکتریکی، خودروهای هیبرید به چهار دسته؛ 1- میکروهیبرید 2- مایلد هیبرید (خفیف دو نیرو) 3- فول هیبرید 4- پلاگین هیبرید تقسیم‌بندی می‌شود. میکرو هیبرید اگر بتوان آن را هیبرید نامید ساده‌ترین نوع هیبرید است. میکرو هیبرید یک نوع موتور است که به نوعی از تلفات انرژی جلوگیری می‌کند. بدین صورت که در زمان‌هایی که خودرو می‌ایستد به دلیل اینکه تلفات انرژی وجود دارد آنجا خودرو خاموش می‌شود و به محض اینکه راننده پا در پدال می‌گذارد و حرکت می‌کند، بدون اینکه لازم باشد ماشین استارت بخورد به صورت خودکار راه‌اندازی می‌شود و حرکت می‌کند که البته بیشتر این نوع خودروها با سیستم بازیافت انرژی در حالت ترمز هم مجهز هستند. در واقع استارت به طور کلی به دینام می‌رود و بخش ترمزگیری هم به وسیله دینام انجام می‌شود. در زمانی هم که خودرو پشت چراغ قرمز خاموش می‌شود و باز همین دینام باعث استارت خودرو می‌شود. این کارکردها باعث می‌شود تلفات درجا کاهش یابد و در این حالت تلفاتی که در حین ترمز کردن وجود دارد تبدیل به انرژی الکتریکی می‌شود. این سیستم ساده‌ترین و پایین‌ترین سطح از لحاظ تبدیل شدن موتور الکتریکی در حرکت خودرو است. بخش بعدی خودرو مایلد هیبرید (خفیف دو نیرو) است. در این حالت موتور الکتریکی در کنار موتور احتراق داخلی قرار می‌گیرد. در این نوع موتور به جز اینکه قابلیت‌های قبلی وجود دارد یک اتفاق مهم دیگری که رخ می‌دهد این است که موتور احتراق داخلی به وسیله منبع الکتریکی هدایت می‌شود و موتور همواره در نقطه بهینه خودکار می‌کند.
روش کار به این صورت است که موتور احتراق داخلی از لحاظ راندمان بسته به اینکه در چه نقطه‌‌ای کار می‌کند متفاوت است. یعنی شما اگر نقاط کاری یک موتور را در نظر بگیرید به زبان ساده برحسب دور موتور و برحسب اینکه شما دریچه گاز را چقدر باز کردید یا برحسب بار موتور مصرف ویژه سوخت موتور می‌تواند از 1000 گرم برحسب کیلووات ساعت یا حدود 220 گرم در هر کیلووات ساعت متفاوت باشد. البته در حالت درجا عدد از 1000 هم فراتر می‌رود. بنابراین خیلی مهم است که سیستم موتور احتراق داخلی در نقاط بهینه خودش کار کند. در روش‌های جدید بعضی مواقع حجم موتور کوچک‌تر را روی خودرو بزرگ‌تر قرار می‌دهند این باعث می‌شود که موتور همیشه تحت بار بیشتر کار کند و هر چه موتور تحت بار بیشتری فعالیت کند در نقطه بهینه قرار می‌گیرد.لذا در خودروهای مایل هیبرید به طریق دیگری این هدایت راندمان صورت می‌گیرد. بدین صورت که زمانی که بار کمی روی خودرو است و خودرو با سرعت کمی حرکت می‌کند به موتور احتراق داخلی Load زیادی گذاشته می‌شود و این اضافه بار صرف شارژ باتری خواهد شد و در زمان‌های دیگری که نیاز است از موتور الکتریکی استفاده شود. مثلا در حالت درجا سعی می‌شود از این موتور استفاده کرد در واقع با این عمل نقطه بی‌باری موتور که بسیار مصرف و راندمانش پایین است حذف خواهد شد. بنابراین اینجا هدف عمده در این نوع موتور کاهش مصرف و کاهش آلودگی است. به عبارت دیگر هزینه‌های آلودگی کاهش می‌یابد. سیستم سوم فول هیبرید است. این سیستم تمام قابلیت‌های انواع قبلی را دارد به علاوه اینکه می‌تواند به تنهایی با خودرو ارتباط برقرار کند. بدون اینکه موتور احتراق داخلی باشد. از سوی دیگر قابلیت رانندگی نیز به شدت افزایش می‌یابد. به عنوان مثال راننده دوست دارد با شتاب بیشتری حرکت کند. موتور این خودرو توان این را دارد که شما از تمام توان موتور الکتریکی در لحظه شروع حرکت استفاده نمایید و گشتاور بالایی داشته باشد. سطح چهارم که در واقع آخرین نوع از خودروهای هیبریدی است نوع پلاگین هیبرید است. این نوع موتور علاوه بر اینکه تمام قابلیت‌های مدل‌های قبلی را دارد موتور الکتریکی می‌تواند مستقیماً به وسیله برق شهر شارژ شود و این شارژ موتور تا 80 کیلومتر پاسخگو است.این در حالی است که مدل فول هیبرید این قابلیت شارژ را ندارد و باتری توسط موتور احتراق داخلی شارژ خواهد شد. یعنی تا زمانی که موتور احتراق داخلی کار کند باتری شارژ می‌شود.
علاوه بر این نوع تقسیم‌بندی شرکت‌های خودروساز مطرح از لحاظ پیکره‌بندی نیز تقسیم بندی‌هایی دارند، این براساس چه معیاری صورت می‌گیرد؟
این عامل از لحاظ نوع پیچیدگی طراحی از یک شرکت تا شرکت دیگر متفاوت است. به عنوان نمونه شما می‌توانید موتور احتراق داخلی را سر جایش بگذارید و یا می‌توانید موتور الکتریکی را بین موتور احتراق داخلی و گیربکس قرار دهید و یا می‌توانید به هر نوع دیگری این ترکیب را انجام دهید. ولی به طور کلی باید ببینیم چقدر سیستم هزینه‌بر و پیچیده می‌شود. اگر بخواهیم مدیریت انرژی بین دو منبع به بهترین راندمان صورت گیرد، سیستم پیچیده‌تر و تغییرات روی پلت‌فرم نرمال زیادتر خواهد شد. مثلاً مدل سیستم پریوس در تویوتا که یکی از سیستم‌های هیبرید است. سیستم خاص خود تویوتا است و ترکیب‌بندی آن به نوعی است که بیشترین راندمان را داشته باشد و از لحاظ طراحی نیز بسیار پیچیده است. در عین حال برخی خودروسازان نیز تغییرات کمی در پلت‌فرم می‌دهند و مثلاً موتور الکتریکی را روی دیفرانسیل می‌‌گذارند که از لحاظ طراحی ساده است ولی راندمان مدل‌های پیچیده را ندارد.
بازار خودرو دنیا در آینده چگونه خواهد شد و سهم خودروهای هیبریدی از بازار چند درصد است؟
از لحاظ پیش‌بینی در مورد پیشرفت یک فناوری عامل اصلی فناوری است و ابتکاراتی است که در آن صورت می‌گیرد. ولی طبق پیش‌بینی‌های صورت گرفته برآورد می‌شود تا سال 2015 حدود 5 تا 7درصد از خودروهای جهان و تا سال 2020 حدود 20 تا 25درصد خودروها هیبریدی خواهند بود. البته تمام اینها بستگی به نوآوری و قیمت سوخت خواهد داشت.
به نظر شما جهت‌گیری ایران در این خصوص چگونه است؟
اینکه ما باید به کدام سمت برویم قاعدتاً ما نمی‌توانیم منزوی از دنیا باشیم. هیبرید می‌تواند برای برخی کشورها یک فرصت باشد. به عنوان نمونه در کشور ترکیه که از لحاظ خودروسازی مطرح نیست این ایده‌ مطرح است که خودروسازان یکسره به دنبال تولید خودروهای هیبرید بروند استدلال آنها بدین‌گونه است که چون در زمینه خودروهای معمولی و احتراق داخلی آنقدر عقب هستند که نمی‌توانند با خودروسازان بزرگ رقابت کنند بهتر است به سمت تولید خودروهای هیبرید بروند که زیرساخت‌های آن می‌بایست تازه ساخته شود و از سوی دیگر برای خودروسازان بزرگ دنیا که سال‌هاست در خودروهای احتراق داخلی سرمایه‌گذاری کلانی کردند مقرون به صرفه نیست که آن سرمایه‌گذاری را رها کرده و به دنبال تولید خودروهای هیبرید بروند. پس این یک فرصت برای کشورهایی است که عقب‌تر هستند.
وضعیت قطعات سیستم‌های هیبریدی چگونه است؟
کلاً تقاضا برای سیستم هیبرید بسیار از عرضه آن بیشتر است. قطعات کلیدی در این سیستم شامل باتری، ماشین الکتریکی و خود گیربکس است. در حال حاضر تعداد تولیدکنندگان این قطعات کم هستند. مشکل سرمایه‌گذاری در این بخش نیز برای کشور ما همین عامل است که یک برنامه‌ریزی منسجم می‌خواهد که ما وارد تولید این نوع خودرو بشویم. مشکل همیشه یا پاشنه آشیل سرمایه‌گذاری و پتانسیل سازندگان ما هست. در ایران قطعه‌سازی به طور سنتی رشد کرده به این صورت که یک قطعه جای دیگری تولید شده نقشه آن موجود بوده. ما قطعه و نقشه و در خیلی از موارد خط تولید دست دوم یا دست اول را به قطعه‌سازی دادیم و ‌گفتیم قطعه را برایمان تولید کند. اگر قطعه دیر یا با کیفیت پایین تولید می‌شد ما می‌توانستیم آن را از جای دیگری تامین کنیم. ولی برای پروژه‌های توسعه‌ای و ساخت خودروهای هیبریدی که قرار است ما خودمان پروژه را توسعه دهیم و مالک‌ آن شویم به این شکل نمی‌توان تولید کرد و اساساً قطعات به راحتی در اختیار ما قرار نمی‌گیرد و قطعه‌سازان ما نیز پتانسیل تولید قطعه و طراحی آن را ندارند. در حالی که در دنیا خود قطعه‌سازان تبدیل به طراحان بزرگ شده‌اند و 60درصد سود طراحی در اختیار قطعه‌سازان است. این عامل سبب می‌شود که اگر ما وارد تولید خودروهای هیبریدی شویم با تاخیرهایی در به ثمر رسیدن پروژه‌ها روبه‌رو خواهیم بود.
آیا در حال حاضر خودرو هیبریدی وارداتی در کشور داریم؟
در حال حاضر ما اصلاً خودرو هیبریدی نداریم و اصلاً مجوزی هم برای واردات این خودرو داده نشده است. مهمترین دلیل هم بحث خدمات پس از فروش این خودروها است. در ایران هم اولین پروژه هیبریدی پروژه سمند ایران‌خودرو است که به صورت میکروهیبرید کار می‌کند و درآینده وارد بازار خواهد شد.
از لحاظ قیمت خودروهای هیبریدی چه تفاوتی با خودروهای معمولی احتراق داخلی دارند و آیا خرید این نوع خودروها برای مصرف‌کننده مقرون به صرفه است؟
قطعاً خودرو هیبریدی گران‌تر از خودرو موتور احتراق داخلی است. البته این افزایش قیمت به دلیل کاهش مصرف سوخت و کاهش مالیات در کشورهای توسعه یافته برای مصرف‌کننده مقرون به صرفه است به ویژه‌ اینکه دولت یارانه‌هایی نیز به دلیل کاهش آلودگی هوا به خرید این نوع خودروها می‌دهد. ولی به لحاظ قیمت اگر یک خودرو معمولی را در نظر بگیریم مثلاً قیمت 20 هزار یورو، اگر این خودرو تبدیل به هیبرید شود حدود 3500 یورو افزایش قیمت خواهد داشت که این در مدل‌ها و تیپ‌های مختلف متفاوت است.  این قیمت با یارانه و مزایای این خودرو تعدیل می‌شود ولی به طور کلی هزینه خدمات پس از فروش این نوع خودروها حتی در کشورهای صاحب نام تولید این خودرو بیشتر از خودروهای معمولی است.