اگر دقت كنيد تمامي موتورها يك ترتيب احتراق دارند. به طور مثال خودروهاي چهار سيلندر ترتيب احتراق 1، 3، 4 و 2 را دارند. يعني ابتدا سيلندر يك، سپس سيلندر 3 و بعد سيلندر چهار و در نهايت سيلندر دو عمل احتراق را انجام ميدهد. به همين دليل ترتيب احتراق در تمامي موتورها تعيين كننده تمام چيزها است. زمان باز و بسته شدن سوپاپها نيز كاملاً بر پايه و اساس ترتيب احتراق موتورها است. يعني هر سيلندري در زمان معين و مشخص سوپاپهاي هوايش باز شده و در زمان مشخصي سوپاپهاي دود آن باز ميشود. رعايت اين ترتيب در تمامي موتورها امري بديهي است كه به آن تايم موتور گفته ميشود. اما عامل اصلي در ايجاد اين زمانبندي در باز و بسته شدن سوپاپها ميل سوپاپ يا همان ميل بادامك است. در يك موتور احتراق داخلي با چرخش ميللنگ نيروي تمامي اجزاي موتور تامين ميشود. يكي از اين اجزا كه نقش بسيار مهمي در كاركرد موتور دارد ميلسوپاپ است. ميل سوپاپ نيروي خود را از ميللنگ ميگيرد، اما در موتورهاي جديد كه ميل سوپاپ در سر سيلندر قرار دارد، بايد به وسيله يك رابط، نيروي ميللنگ به ميل سوپاپ منتقل شود. اما گفتيم كه ميل سوپاپ عامل اصلي رعايت تايم موتور است. ترتيب قرار گرفتن بادامكها، شيب آنها و نحوه باز كردن سوپاپها در ميل بادامك در موقع ساختن و طراحي ميل سوپاپ كاملاً رعايت شده است. اما در مقابل اگر موتور به درستي نچرخد، باز هم زمانبندي سوپاپها به هم ميخورد. به همين دليل بايد نسبت بسيار دقيقي بين ميل سوپاپ و ميللنگ رعايت شود. اين نسبت در دو چرخ دندهاي كه در سر ميللنگ و ميل سوپاپ قرار گرفته است كاملاً رعايت شده است. چرخ دنده سر ميللنگ نصف چرخدنده سر ميل سوپاپ است. يعني در هر يك دور چرخش ميللنگ، ميل سوپاپ نيم دور گردش ميكند. اما براي انتقال اين نيرو، بايد چرخش ميللنگ توسط يك تسمه يا زنجير به ميل سوپاپ منتقل شود. امروزه فقط از تسمه استفاده ميشود اما در گذشته از زنجير نيز براي اين كار استفاده ميشد. اين تسمه به تسمه تايم معروف است.
اين تسمه با قرارگيري روي چرخدنده سر ميللنگ و چرخدنده سر ميل سوپاپ، نيرو را به سوپاپها منتقل ميكند. تسمه تايم وظيفه بسيار مهمي را بر عهده دارد. به گونهاي كه اگر كوچكترين جابهجايي در آن صورت بگيرد، تايم موتور به هم خورده و در كل موتور آسيب جدي ميبيند. در هنگام جا زدن تسمه تايم، علائمي روي چرخدنده ميللنگ وجود داشته كه بايد با علائم روي چرخدنده ميل سوپاپ كاملاً منطبق شوند. گاهي اين علائم روي بلوك سيلندر قرار دارد ولي بايد انطباق آنها كاملاً رعايت شود، سپس تسمه جا زده شده و موتور استارت زده شود. اگر كوچكترين ناهماهنگي در اين مرحله رخ بدهد آسيبهايي به موتور زده ميشود كه بسيار سنگين و پر هزينه است. وقتي تايم موتور به هم ميخورد، سوپاپها در زمان غيرمعين باز ميشوند، در نتيجه با پيستون برخورد كرده و كج ميشوند. سيت سوپاپ آسيب ديده و گايد آن نيز خراب ميشود. در اين شرايط سرسيلندر كاملاً آسيب ميبيند. پيستون معيوب شده و به سيلندر نيز صدمه وارد ميشود.
وقتي موتور در اين شرايط قرار ميگيرد به هيچ عنوان روشن نميشود، اگر هم بعد از استارتهاي مكرر روشن شود، مطمئناً بسيار بد كار كرده و اصطلاحاً سه كار ميكند. يعني از چهار سيلندر موتور، تنها سه سيلندر آن عمل احتراق را دارند. اما براي جلوگيري از اين مساله بايد به عمر اين تسمه دقت فراواني شود. همچنين اگر سرسيلندر باز ميشود، در هنگام بستن آن و جا زدن تسمه تايم دقت زيادي در اين كار صورت گيرد. گاهي تسمه تايم نيز پاره ميشود كه عوامل مختلفي ميتواند داشته باشد. در اين هفته سعي شد تا با تايم موتور و تسمه تايم يا تسمه زمانبندي موتور آشنا شويد. در هفته آينده به علت پارگي تسمه، عمر مفيد آن و دلايل از تايم خارج شدن موتور ميپردازيم. در مجموع بايد به اين نكته اشاره كرد، اين تسمه شايد كار چندان پيچيدهاي انجام ندهد ولي درست كار كردن و نصب آن تاثير بسيار مهمي بر روي موتور ميگذارد.
شنبه ، 15 بهمن 1390 ، 14:27
تايم و تسمه تايم
دنيايخودروـ محمدحسن اسداللهي: در سئوالاتي كه از سوي شما خوانندگان عزيز در قسمت روي خط خودرو مطرح ميشود، به سئوالي برخوردم كه باعث شد تا اين هفته به اين موضوع بپردازم. بسياري در مورد تايم موتور و نحوه كار سوپاپها سئوال كرده بودند. نيروي سوپاپها براي ، باز و بسته شدن از كجا ميآيد. آيا باز و بسته شدن سوپاپها ترتيب و قانون خاصي دارد. اگر دارد چگونه اين ترتيب رعايت ميشود؟ سئوالاتي از اين قبيل آن قدر زياد بود كه تصميم گرفتم اين هفته در مورد تايم موتور و نحوه كار سوپاپها و از همه مهمتر نقش تسمه تايم صحبت كنم. تايم (Time) در معني لغوي به مفهوم زمان و يا مرتبه است، اما در مكانيك و آن هم در بحث اتومبيل به زمان باز و بسته شدن سوپاپها گفته ميشود.
نوشتن نظر
نظرات پس از تائيد به نمايش گذاشته می شوند.
